محمد حسن خان اعتماد السلطنه
646
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
فتحعلى خان صاحب ديوان برادر او بود ( فارسنامهء ناصرى ، ج 2 ص 50 ) . حاجى ميرزا حسنعلى خان را به مناسب حكومت بنادر دريابيگى هم مىگفتند . نام طرف حاجى حسينعلى خان را در منتظم ناصرى ( ج 3 ص 214 ) شيخ حسن ذكر كردهاند . نصير خان جودكى از اشرار لرستان ( ص 65 - ص 40 چاپ اول ) از سران قبايل لرستان كه ياغى شده بود و متعرض كاروانها و عابرين راه دزفول و خوزستان مىگشت . احتشام الدوله در آغاز او را گرفتار و حبس كرد . چون خبر عزل امير كبير انتشار يافت پسرهاى او انجمنى كرده حكام جديد طايفهء خود را كه از منسوبان و بنى اعمام ايشان بودند و احتشام الدوله آنان را بهجاى نصير خان گمارده بود مقتول ساختند و لرستان دوباره گرفتار فتنه و آشوب شد . احتشام الدوله نصير خان را كشت ولى پسران او و طايفهء سگوند همچنان ياغى بودند و بالاخره به شفاعت محمد رحيم خان قاجار پولى از ايشان گرفت و از ايشان درگذشت ( حقايق الاخبار ، چاپ 2 ص 110 ) . ميرزا محمد على خان ناظم الملك و تنبيه متمردين گرمسيرات ( ص 65 - ص 40 چاپ اول ) پسر حيدر على خان پسر محمد على خان برادر حاجى ابراهيم خان اعتماد الدوله در 1220 متولد شد . جوانى را به تحصيل گذرانيد و در خط شكسته مهارتى يافت و در تبريز بهسمت استيفاء وارد خدمت عباس ميرزا شد . در 1257 به لقب ناظم الملك ملقب شد و در 1271 پس از مأموريت سابق خود در فارس براى وصول و ايصال ماليات فارس از طهران مأمور شيراز شد و در آن سال و سالهاى 1272 و 1273 حاكم بلوك داراب و جهرم و نواحى قير و كارزين و جويم و بيدشهر بود . در 1274 از كار كناره جست و به زيارت مشهد رضوى و عتبات عاليات چندبار به مسافرت رفت و در 1288 در شيراز بدون داشتن اولاد درگذشت . براى وصول و ايصال ماليات رسم او اين بود كه قسطهاى ماليات را از مال خود مىپرداخت و به تدريج از مؤديان مالياتى وصول مىكرد تا صدمهاى به مردم نرسد ( فارسنامهء ناصرى ، ج 2 ص 52 ) . محمد رفيع خان فوركى و تسخير قلعهء فورك ( ص 65 - ص 40 چاپ اول ) قلعهاى بوده است در دوازده فرسنگى بيرجند ( امير كبير و ايران از آدميت ، چاپ 3